Zespół MIT przeprowadził skany mózgu EEG u 54 uczestników badania na przestrzeni 4 miesięcy. Monitorowali oni fale alfa pod kątem kreatywności, fale beta pod kątem aktywnego myślenia oraz ogólną łączność neuronową. Badanie było prowadzone na użytkownikach Czatu GPT a wyniki są alarmujące. Osoby badane wskazywały 47% spadku połączeń neuronowych. Mówiąc prościej – ich mózgi wykonywały mniej myślenia. Jeśli Twój komputer straciłby prawie połowę swojej mocy, to powiedział(a)byś, że jest zepsuty. To właśnie dzieje się z mózgami osób korzystających z chatu GPT.
83,3% osób nie było nawet w stanie sobie przypomnieć fragmentów tekstu, który napisały kilka minut wcześniej – napiszesz coś, klikasz “zapisz” a Twój mózg w ułamku sekund zapomina treść tego tekstu. Dlaczego? Dlatego, że to nie było Twoje myślenie tylko chatu GPT. AI wykonywało za nich całą pracę a ich mózgi po prostu wyłączały się. AI nie powoduje, że jesteśmy bardziej produktywni tylko po cichu okrada nas z naszych zdolności poznawczych.
Nauczyciele czytający prace nie byli w stanie odróżnić, które były pisane przez człowieka a, które przez sztuczną inteligencję. Czuli oni jednak, że coś jest nie tak. Teksty napisane przy pomocy AI uznawali za pozbawione duszy; pozbawione prawdziwej zawartości; z bezbłędnym językiem ale bez osobistego wglądu. Ludzki mózg potrafi wyczuć dług poznawczy, nawet jeśli nie ma słów, by go wyjaśnić.
To badanie wykazało, że osoby często korzystające ze sztucznej inteligencji doświadczyły wymiernego spadku kreatywnego i krytycznego myślenia. Skany mózgu śledziły fale alfa i beta – markery rzeczywistego wysiłku poznawczego – i wykazały wyraźne spadki w porównaniu do osób niekorzystających ze sztucznej inteligencji. Co gorsza, gdy osoby korzystające z AI były proszone o napisanie tekstu bez pomocy sztucznej inteligencji wypadały one gorzej niż osoby, które nigdy z niej nie korzystały.
Badacze z MIT nazywają to zjawisko “długiem poznawczym” (ang. cognitive debt). Każda droga na skróty, którą wybierasz ze sztuczną inteligencją, generuje ukryte koszty w postaci utraconej mocy mózgu. Im więcej polegasz na AI, tym bardziej osłabiasz swoje myślenie.
Rozwiązaniem nie jest zakaz korzystania ze sztucznej inteligencji lecz nauka jak korzystać z niej z rozwagą.
Paradoks produktywności, o którym nikt nie mówi: Chat GPT pomaga ukończyć zadania o 60% szybciej, ale zmniejsza „istotne obciążenie poznawcze” niezbędne do naszej nauki o 32%. Innymi słowy, zamieniasz długoterminową moc mózgu na krótkoterminową szybkość.
Firmy chwalące sztuczną inteligencję za zwiększanie produktywności po cichu budują słabsze poznawczo zespoły. Pracownicy stają się zależni od narzędzi, bez których nie mogą funkcjonować, tracąc zdolność do samodzielnego myślenia. Wiele badań wskazuje na ten trend – w tym jedno przeprowadzone przez Microsoft, które wzbudziło te same obawy.
Bibliografia:
Kosmyna, N., Hauptmann, E., Yuan, Y. T., Situ, J., Liao, X.‑H., Beresnitzky, A. V., Braunstein, I., Maes, P. (2025). Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task https://doi.org/10.48550/arXiv.2506.08872
Zostaw komentarz